Veiligheidspictogrammen
-
Alex Damen
- Pictogrammen
- 03.04.2024
Alle soorten veiligheidspictogrammen in één overzicht samengebracht en uitgelegd.
Laatste update:
Wat zijn veiligheidspictogrammen?
Veiligheidspictogrammen zijn een gestandaardiseerde symbolen die direct laat zien welk gedrag veilig is en welke risico’s aanwezig zijn. Ze tonen wat verboden is, wat verplicht is, waar gevaar dreigt en waar je hulp of een vluchtroute vindt.
De meeste veiligheidspictogrammen zijn vastgelegd in internationale normen zoals ISO 7010 en de Nederlandse NEN 3011. Door hun uniforme vormen en kleuren spreken ze overal dezelfde taal. Ze verminderen misverstanden, versnellen reacties en helpen ongelukken voorkomen.
Je vindt ze op werkvloeren, in publieke gebouwen, bij machines, opslagplaatsen en transportmiddelen. Ze zijn een essentieel onderdeel van elk veiligheidsplan en dragen bij aan een herkenbare en veilige werkomgeving.
Soorten veiligheidspictogrammen
Veiligheidspictogrammen zijn ingedeeld in vijf vaste groepen met elk een eigen kleur en vorm. Dat versnelt herkenning, ook onder tijdsdruk of bij taalverschillen. Hieronder zie je per type een blanco icoon.
- Verbodspictogrammen – rode cirkel met schuine streep. Geven aan wat niet mag, zoals roken of open vuur.
- Waarschuwingspictogrammen – gele driehoek. Waarschuwen voor risico’s zoals elektrische spanning of slipgevaar.
- Gebodspictogrammen – blauwe cirkel. Tonen verplicht gedrag, zoals het dragen van PBM’s.
- Reddingspictogrammen – groen vierkant. Geven nooduitgangen, EHBO, AED of verzamelplaatsen aan.
- Brandbestrijdingspictogrammen – rood vierkant. Markeren blusmiddelen en brandmelders.
Brandbestrijding
Rode pictogrammen
Brandbestrijdingspictogrammen tonen waar je blusmiddelen en brandvoorzieningen vindt. Denk aan draagbare blussers, brandslanghaspels, handbrandmelders en blusdekens. Plaats ze vrij in het zicht, houd looproutes vrij en zorg voor goede verlichting. Controleer periodiek of de borden niet worden afgedekt door stellingen of deuren.
Bij uitgestrekte ruimten werken herhalingen en haakse/panoramische borden beter. Zo vind je ook op afstand de snelste route naar een blusmiddel of melder.
Alle brandbestrijdingspictogrammen
Redding
Groene pictogrammen
Reddingspictogrammen leiden je naar EHBO-middelen, nooddouches, oogdouches, AED’s en verzamelplaatsen. Plaats ze op ooghoogte en herhaal ze op kruispunten en bij lange routes. Let op zichtlijnen en vermijd obstakels.
In complexere gebouwen helpt een aanvulling met pijlen. Zo blijft de route ook onder stress simpel en logisch.
Alle reddingspictogrammen
Evacuatie en vluchtwegaanduiding
Groene pictogrammen
Evacuatiepictogrammen sturen je naar de dichtstbijzijnde nooduitgang en verzamelplaats. Gebruik pijlen om de vluchtrichting per gang of trap aan te geven. Controleer dat deuren steeds in de looprichting openen of duidelijk gemarkeerd zijn.
Voor mindervaliden zijn aparte aanduidingen nodig. Voorkom dat deze route uitkomt op een trap of smalle doorgang. Test je ontruimingsplan periodiek en wandel de route na op zichtbaarheid van de borden.
Alle vluchtwegaanduiding en nooduitgang pictogrammen
Geboden
Blauwe pictogrammen
Gebodspictogrammen schrijven gedrag of beschermingsmiddelen voor. Plaats ze vóórdat iemand de keuze maakt: bij de toegang van een ruimte of naast de bediening van een machine. Maak het concreet met de juiste symbolen (bijv. veiligheidsbril, gehoorbescherming, handschoenen).
In zones met meerdere eisen helpt een logische volgorde: eerst toegangseisen, dan machine-specifieke verplichtingen. Zo blijft de boodschap duidelijk.
Alle gebodspictogrammen
Verboden
Wit met rode pictogrammen
Verbodspictogrammen voorkomen gevaarlijke situaties en ongewenst gedrag: roken bij explosiegevaar, onbevoegden in technische ruimtes, open vuur in opslag. Plaats ze op beslismomenten: bij deuren, schakelaars, kasten en toegangspoorten.
De pictogrammen geven een duidelijk verbod aan en ondersteunen een veiligere werkplek en openbare omgeving.
Alle verbodspictogrammen
Waarschuwing
Gele pictogrammen
Waarschuwingspictogrammen trekken de aandacht bij risico’s en gevaren: elektrische spanning, heftruckverkeer, heet oppervlak, chemicaliën. Monteer ze zo dicht mogelijk bij de bron, met vrije zichtlijn en voldoende licht. Herhaal bij lange trajecten of om de hoek.
Combineer met aanvullende maatregelen (afzetting, markering, instructie) zodat het gewenste gedrag meteen helder is.
Alle waarschuwingspictogrammenNiet alle pictogrammen vallen onder ISO 7010 of NEN 3011. Voor specifieke toepassingen zijn er aparte afspraken en richtlijnen (chemie, transport, scheepvaart, machines). Die horen ook bij een compleet en duidelijk veiligheidsplan.
GHS
Pictogrammen en etiketten
GHS is het wereldwijde systeem voor classificatie en etikettering van chemische stoffen en mengsels. Binnen de EU zijn de ruitvormige pictogrammen verplicht. Ze waarschuwen voor acute en chronische gevaren en horen thuis op etiketten, verpakkingen en SDS-documenten.
Alle GHS gevarenpictogrammen
Gevaarsetiketten voor transport en vervoer
Pictogrammen en gevaarsetiketten
Voor transport gelden ADR (weg), RID (spoor), ADN (binnenwater), IMDG/IMO (zee) en IATA (lucht). Kies de juiste klasse, afmetingen en materiaal voor de ondergrond. Correcte etikettering verhoogt de veiligheid en voorkomt vertraging en afkeur tijdens controles.
Alle gevaarsetiketten
IMO
Pictogrammen
De International Maritime Organization (IMO) regelt pictogrammen voor brandbestrijding en evacuatie aan boord. Vaak in fotoluminescerende uitvoering, zodat ze ook bij stroomuitval zichtbaar blijven. Controleer periodiek de zichtbaarheid in scheepsgangen en verblijfsruimten.
Alle IMO brandbestrijding pictogrammen en evacuatie pictogrammen
Leidingmarkering
Pictogrammen
Leidingen en opslagtanks met gevaarlijke stoffen krijgen herkenbare markering en, waar nodig, GHS-symbolen en een signaalwoord. Het markeren van leidingen is verplicht volgens de Arbo-regeling en de Europese richtlijn 92/58/EEG.
Alle leidingmarkering
Machinerichtlijn en ISO 11684
Pictogrammen
Machinepictogrammen waarschuwen voor knelpunten, hete oppervlakken en draaiende delen en geven instructies bij bediening en onderhoud. Plaats ze dicht bij het risico en zó dat de gebruiker ze ziet vóór de handeling. Combineer met duidelijke lock-out/tag-out waar nodig.
Alle pictogrammen voor machineveiligheid
Veiligheidslabels – Waarschuwingslabels – Inspectielabels
Labels & etiketten
Labels ondersteunen veilige processen: identificatie, status, keuringsdata en waarschuwingen. Kies materiaal en kleefkracht passend bij ondergrond en omgeving (stof, vocht, buiten). Houd tekst kort en contrastrijk en plaats labels op beslismomenten.
Alle labels & tagsFotoluminescerende veiligheidspictogrammen
Fotoluminescerende pictogrammen blijven zichtbaar bij stroomuitval doordat ze nagloeien. Ze zijn bedoeld voor vluchtwegen, trappen en nooddeuren. Ze laden op met omgevingslicht en kunnen tot circa 35 uur nalichten.
Combineer ze met fotoluminescerende routemarkering voor een doorlopend zichtbare vluchtroute, ook bij rook of beperkte verlichting.
Uitvoeringen en plaatsing
Pictogrammen zijn beschikbaar als stickers, vlakke borden, haakse borden of panoramische (wigvormige) uitvoeringen. In lange gangen of magazijnen vergroten haakse of panoramische borden de zichtbaarheid vanuit meerdere richtingen.
De kijkafstand bepaalt de grootte. Twijfel je tussen twee formaten, kies groter. Monteer op circa 1,80 m (onderkant), met vrije zichtlijnen, voldoende licht en zo dicht mogelijk bij risico of maatregel. Herhaal waar nodig.