Lithium batterijen - Gevaarsetiketten - Klasse 9

Gevaarsetiketten en labels voor lithiumbatterijen

Lithiumbatterijen vallen onder Klasse 9 van gevaarlijke stoffen en voorwerpen. Ze worden beschouwd als potentieel gevaarlijk vanwege het risico op brand en explosie als gevolg van de aanwezigheid van lithium. Lithiumbatterijen worden veel gebruikt in elektronische apparaten, zoals mobiele telefoons, laptops en draagbare elektronica vanwege hun hoge energiedichtheid.

Lithiumbatterijen bevatten ontvlambare elektrolyten, wat betekent dat ze potentieel brandgevaarlijk zijn, vooral bij beschadiging of oververhitting. Onder bepaalde omstandigheden kunnen lithiumbatterijen exploderen, vooral als ze worden blootgesteld aan hoge temperaturen, kortsluiting of fysieke schade. Sommige lithiumbatterijen bevatten milieugevaarlijke stoffen, waardoor ze speciale aandacht vereisen bij het hanteren, transporteren en recyclen.
Lithiumbatterijen moeten voldoen aan strikte voorschriften voor verpakking en etikettering om het risico op ongelukken tijdens transport te minimaliseren.

De International Air Transport Association (IATA) heeft voor het vervoer van lithiumbatterijen door de lucht aparte richtlijnen opgesteld in het Lithium Battery Guidance Document. Hierin wordt onderscheid gemaakt voor het vervoer van losse batterijen, batterijen verpakt bij apparatuur of batterijen verpakt in apparatuur. Voor het label op de verpakking worden ook verschillen gemaakt tussen een cel of een batterij:

- Een batterij is samengesteld uit twee of meer cellen die ononderbroken elektrisch met elkaar zijn verbonden. Deze batterij is uitgerust met een omhulsel, polen en duidelijke markeringen. Binnen deze IATA richtlijnen worden termen zoals 'accu's', 'modules', of 'samengestelde batterijen' beschouwd en behandeld als onderdeel van de algemene definitie van een batterij.
- Een cel is een individuele, afgesloten elektrochemische eenheid met zowel een positieve als een negatieve elektrode, wat resulteert in een spanningsverschil tussen deze twee polen. Hoewel in de volksmond veel cellen als 'batterij' of 'eencellige batterij' worden aangeduid, schrijft deze regelgeving voor dat een enkele cel uitsluitend moet voldoen aan de voorschriften voor 'cellen'. Een voorbeeld hiervan zijn de CR123 primaire lithiumcellen die gebruikt worden in camera's en flitslichten, die volgens deze regelgeving worden geclassificeerd als 'cellen'.

De richtlijnen voor het verpakken van lithiumbatterijen voor transport door de lucht is opgedeeld in een sectie voor Lithium Ion Batterijen en Lithium Metal Batterijen. Uitgebreide informatie kan terug worden gevonden in het Lithium Battery Guidance Document. Hieronder vind u het overzicht voor de labels en etiketten zoals deze vermeld zijn in het richtlijnen document.

Lithium-ion (Li-ion) batterijen zijn oplaadbare elektrische energieopslagapparaten die lithium-ionen gebruiken als elektrolyt voor de stroomoverdracht. Deze batterijen worden veel gebruikt in draagbare elektronica, zoals smartphones, laptops en elektrische voertuigen. Ze kenmerken zich door hun hoge energiedichtheid en lange levensduur, en ze zijn geschikt voor herhaaldelijk opladen en ontladen.

Lithium-metaal batterijen, ook bekend als primaire lithiumbatterijen, maken gebruik van zuiver lithium als anode. In tegenstelling tot lithium-ion batterijen zijn lithium-metaal batterijen meestal niet oplaadbaar. Ze worden vaak gebruikt in toepassingen waar een langdurige levensduur en een constant vermogen vereist zijn, zoals in afstandsbedieningen, horloges en medische apparaten. Het gebruik van lithiummetaal brengt echter risico's met zich mee, met name vanwege het potentieel voor dendrietvorming, wat de veiligheid van de batterij kan beïnvloeden.

PGS 37 staat voor Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen 37, een Nederlandse richtlijn die specifieke voorschriften en richtlijnen geeft voor de opslag van verpakte gevaarlijke stoffen in emballage (verpakkingen). Het doel van PGS 37 is het beheersen van de risico's van opslag van gevaarlijke stoffen en het waarborgen van de veiligheid van mens en milieu. Voor de opslag van Lithiumhoudende energiedragers zijn een aantal pictogrammen vereist.

Aan de buitenzijde van een opslagvoorziening, op of nabij de toegang(en), moeten op duidelijk zichtbare plaatsen waarschuwingsborden worden geplaatst, die het gevaar van de opgeslagen gevaarlijke stoffen aangeven. In ieder geval betreft dit het open vuur- en rookverbod, zoals vastgelegd in NEN-EN-ISO 7010 onder P003. Aanvullend moeten de volgende waarschuwingspictogrammen zijn aangebracht:

- Elektrocutiegevaar, NEN-EN-ISO 7010 W012;
- Waarschuwing opladen energiedragers, NEN-EN-ISO 7010 W026 (wanneer van toepassing);
- ADR-etiket klasse 9

In geval van laden, moet het waarschuwingsbord geplaatst worden bij (de toegang) tot de laadlocatie. In geval van een showroom wordt met de laadlocatie het schap of de stelling bedoeld.