Veiligheidssignalering in België

Veiligheids- en gezondheidssignalering speelt een belangrijke rol bij het voorkomen van arbeidsongevallen en het beperken van risico’s op de werkvloer. Door gevaren, verboden, geboden, vluchtroutes en veiligheidsvoorzieningen visueel aan te duiden, ontstaat een werkomgeving waarin sneller en veiliger wordt gehandeld.

De basis voor veiligheidssignalering in België ligt in de Europese Richtlijn 92/58/EEG, waarin minimumvoorschriften zijn vastgelegd voor veiligheids- en gezondheidssignalering op het werk. België heeft deze richtlijn uitgewerkt binnen de Codex over het welzijn op het werk. Daarmee ontstaat een samenhangend kader van Europese uitgangspunten en nationale regelgeving.

Officiële informatie is onder meer te vinden bij de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid en bij BeSWIC:
Toepassing van veiligheidssignalering (FOD Werkgelegenheid)
Regelgeving veiligheids- en gezondheidssignalering (BeSWIC)

Wettelijk kader in België


De regels rond welzijn op het werk zijn in België vastgelegd in de Codex over het welzijn op het werk. Deze codex bevat bepalingen over arbeidsplaatsen, risico’s en de wijze waarop werknemers worden beschermd tegen gevaar. Veiligheids- en gezondheidssignalering vormt hierbij een vast onderdeel.

In dit kader is vastgelegd wanneer signalering verplicht is en welke vormen daarbij mogen of moeten worden toegepast. Het gaat onder meer om borden, pictogrammen, veiligheidskleuren en markeringen. De codex vormt daarmee de praktische vertaling van de Europese richtlijn naar de Belgische situatie.

Toepassing van veiligheidssignalering in de praktijk


Veiligheidssignalering wordt toegepast om risico’s snel herkenbaar te maken, ook in situaties waarin weinig tijd is om instructies te lezen of overleg te voeren. In de praktijk bestaat signalering vaak uit een combinatie van verschillende middelen.

  • Veiligheidspictogrammen en borden voor verboden, geboden, waarschuwingen, redding en brandbestrijding.
  • Veiligheidskleuren om functies en risico’s direct te onderscheiden, bijvoorbeeld bij brandvoorzieningen of gevaarlijke zones.
  • Vloermarkering voor looproutes, rijroutes, werkzones en het vrijhouden van voorzieningen.
  • Leidingmarkering om leidingen en de bijbehorende inhoud of risico’s duidelijk herkenbaar te maken.

Door deze middelen consequent en logisch toe te passen, ontstaat een overzichtelijke werkomgeving waarin sneller en veiliger kan worden gehandeld.

ISO 7010 binnen de Belgische regelgeving


ISO 7010 is de internationale norm voor veiligheidspictogrammen (in België gepubliceerd als NBN EN ISO 7010). Deze norm beschrijft vaste symbolen, vormen en kleuren voor veiligheidstekens.

In België geldt dat een norm pas verplicht wordt wanneer deze expliciet wordt aangewezen in regelgeving. ISO 7010 is daarom niet automatisch wettelijk verplicht, maar wordt in de praktijk veel toegepast vanwege de uniforme en internationaal herkenbare pictogrammen.

Overheidsinstanties benadrukken dat het gebruik van gestandaardiseerde symbolen bijdraagt aan duidelijke communicatie, vooral in omgevingen met bezoekers, contractors of anderstalige werknemers.

Relatie met Richtlijn 92/58/EEG


Richtlijn 92/58/EEG vormt het Europese uitgangspunt voor veiligheids- en gezondheidssignalering op het werk. De richtlijn legt minimumvereisten vast voor de betekenis, vorm en kleur van signalering.

België heeft deze richtlijn omgezet in nationale regelgeving via de Codex over het welzijn op het werk. Daarbij blijft ruimte bestaan voor nationale invulling, zolang de kernprincipes van herkenbaarheid en eenduidigheid behouden blijven.

Een uitgebreide toelichting op de richtlijn zelf is beschikbaar op de pagina: Europese Richtlijn 92/58/EEG .

Relevante productgroepen


Bij de praktische uitvoering van veiligheidssignalering worden vaak de volgende productgroepen ingezet:


Veelgestelde vragen over Veiligheidssignalering in België
In België zijn de regels voor veiligheids- en gezondheidssignalering vastgelegd in de Codex over het welzijn op het werk, die de Europese Richtlijn 92/58/EEG omzet in nationale wetgeving. Werkgevers moeten gevaren, verboden, geboden, vluchtwegen en veiligheidsvoorzieningen duidelijk signaleren met borden, pictogrammen, veiligheidskleuren en markeringen.
Veiligheidssignalering is in België verplicht wanneer risico’s op de werkplek niet volledig kunnen worden weggenomen door technische of organisatorische maatregelen. In dat geval schrijft de Codex over het welzijn op het werk voor dat gevaren, verboden, geboden en veiligheidsvoorzieningen duidelijk moeten worden gesignaleerd.
In België worden veiligheidssignalen toegepast in de vorm van borden met pictogrammen, veiligheidskleuren, vloermarkeringen, leidingmarkering, licht- en geluidssignalen en – waar passend – stickers. De Codex over het welzijn op het werk schrijft voor dat de gekozen vorm duidelijk, zichtbaar en afgestemd is op het risico.
ISO 7010 is in België niet rechtstreeks wettelijk verplicht, maar wordt in de praktijk wel als referentiestandaard toegepast. De Belgische regelgeving schrijft voor dat veiligheidssignalering duidelijk, eenduidig en herkenbaar moet zijn. ISO 7010 voldoet hier aantoonbaar aan en wordt daarom breed gebruikt.
Richtlijn 92/58/EEG verplicht België om regels vast te leggen voor duidelijke veiligheidssignalering op het werk. In de praktijk betekent dit dat werkgevers verplicht zijn risico’s, noodvoorzieningen en brandbestrijdingsmiddelen zichtbaar te markeren volgens de Belgische Codex over het welzijn op het werk.