Gevaarsetiketten voor ADR - IATA - RID - IMDG - ADN

Gevaarsetiketten zijn visuele waarschuwingen die worden gebruikt om mensen te informeren over de gevaren van een product. Een gevaarsetiket is een essentieel onderdeel van veiligheidsinformatie op verpakkingen van gevaarlijke stoffen en goederen. Het doel van een gevaarsetiket is om mensen te waarschuwen voor de specifieke gevaren van het product en hen in staat te stellen passende voorzorgsmaatregelen te nemen bij het hanteren, opslaan of vervoeren ervan. Deze ADR etiketten worden gebruikt voor verschillende internationale transportmethoden en hebben elk hun eigen standaarden.

Gevaarsetiketten bevatten meestal een pictogram en hebben soms een tekstbeschrijving van het gevaar en een UN-nummer. Het pictogram is een eenvoudige afbeelding die het type gevaar weergeeft. De tekstbeschrijving van het gevaar geeft meer informatie over de aard van het gevaar en het UN-nummer is een uniek nummer dat het product identificeert. De ADR labels en etiketten zijn vaak uitgevoerd als stickers, maar kunnen ook als kunststof bord of magneet bord worden geleverd.

Gevaarklassen worden gebruikt om gevaarlijke stoffen te identificeren, te classificeren en te etiketteren. Er zijn 13 verschillende gevarenklassen, die zijn ingedeeld op basis van hun eigenschappen. Deze klassen worden gebruikt bij het toepassen van gevaarsetiketten en veiligheidsvoorschriften voor het vervoer en de opslag van gevaarlijke stoffen. Onderstaande geeft een overzicht van alle gevaarsetiketten en de betekenis van de pictogrammen.

De meeste van de ADR gevaarsetiketten zijn als standaard vast gelegd en overgenomen in andere regelingen. Op verpakkingen van gevaarlijke goederen moet het volgende worden vermeld:

• UN nummer: Het UN-nummer is een uniek nummer dat wordt gebruikt om gevaarlijke stoffen te identificeren. Het UN-nummer is een viercijferig nummer dat wordt toegekend door de Verenigde Naties. Het nummer mag rechtstreeks op de verpakking worden aangebracht, maar mag ook op het gevaarsetiket staan. Zoek het UN-nummer op deze lijst van gevaarlijke stoffen of gebruik het RIVM zoeksysteem voor de risico's van gevaarlijke stoffen.
• Grote verpakkingen: Op IBC's en grote verpakkingen moet het UN-nummer aan twee tegenovergestelde zijden worden aangebracht. Op kleinere verpakkingen kan het etiket met nummer aan een kant worden aangebracht.
• Gassen: Gassen die in klasse 2 vallen moeten worden voorzien van de officiële vervoersnaam of scheikundige benaming.
• Gevaarsetiketten: Het juiste ADR etiket van minimaal 100x100mm moet worden aangebracht op de verpakking. Hier geldt ook dat op grote verpakkingen het etiket aan twee kanten moet worden aangebracht.
• Grote gevaarsetiketten: Op bepaalde transporteenheden moet een groot gevaarsetiket worden geplaatst met een minimale afmeting van 250x250mm. Onder deze transporteenheden vallen: containers, containers voor los gestort vervoer, MEGC's (Multiple-element gas container) , MEMU's, tankcontainers, batterijvoertuigen, mobiele tanks en voertuigen. De grote ADR etiketten moeten worden aangebracht aan beide zijkanten en op de achterkant van een voertuig. Details en voorwaarden voor het plaatsen van grote gevaarsetiketten zijn opgenomen in de ADR regeling hoofdstuk 5.3.
• Milieu gevaarlijke stoffen: Op verpakkingen met milieu gevaarlijke stoffen, die meer dan 5 liter of 5 kg bevatten, moet naast het gevaarsetiket ook het ADR etiket voor milieu gevaarlijke stoffen worden aangebracht.
• Oververpakkingen: Als de aangebrachte etiketten niet zichtbaar zijn in een oververpakking, dan moeten dezelfde gevaarsetiketten en un nummers ook worden aangebracht op de oververpakkingen. Op een oververpakking moet ook het woord "oververpakking" staan in de officiële taal van het land van verzending. Als die taal niet Frans, Duits of Engels is, moet het woord ook in minstens één van die talen worden vermeld. Dit duidt aan dat het om een extra verpakking gaat die meerdere verpakkingen van gevaarlijke stoffen bundelt.
• Behandelingsetiket: Het verplichte behandelingsetiket 'deze kant boven' bestaat uit pijlen die aangeven welke kant van de verpakking boven moet worden gehouden en wordt gebruikt op samengestelde verpakkingen met vloeistoffen, enkelvoudige verpakkingen met ontluchtingsinrichtingen, en cryo-houders voor sterk gekoelde, vloeibaar gemaakte gassen volgens ADR 5.2.1.10.1.
• Gelimiteerde hoeveelheden: Verpakkingen die vallen onder de vrijstelling voor het vervoer in beperkte hoeveelheden moet zijn voorzien van het gevaarsetiket "gelimiteerde hoeveelheden" (Limited quantities)
• Uitgezonderde hoeveelheden: Als verpakking van gevaarlijke goederen uitgezonderde hoeveelheden bevatten, dan moet dit aangegeven worden met het etiket excepted quantities.

Transporteenheden die gevaarlijke stoffen vervoer moeten worden voorzien van oranje (Kemler) borden met een minimale afmeting van 400mm breed en 300mm hoog. De volgende aspecten moeten hierbij in acht worden genomen:

• Vervoer van losse verpakkingen: Bij vervoer van losse colli in een vrachtwagen of container moeten aan de voor- en achterkant oranje borden worden aangebracht. Het voertuig dat losse colli vervoert maakt geen gebruik van nummers op de oranje borden.
• Transporteenheden: Bij tankwagens en transporteenheden met één of meerdere tanks voor het vervoer van gevaarlijke stoffen, en vrachtauto's of containers voor gevaarlijke los gestorte vaste stoffen, moet het oranje bord met nummers worden gebruikt.
  Het bovenste nummer van het oranje ADR bord bevat het gevaarsidentificatienummer. Het gevaarsidentificatienummer (GIV-nummer) is een uniek nummer dat wordt gebruikt om gevaarlijke stoffen te identificeren.
  Het nummer aan de onderkant van het bord is het UN-nummer. Het UN-nummer is een uniek nummer dat wordt toegekend door de Verenigde Naties en bestaat uit vier cijfers. Het oranje bord met nummers moet aan beide zijkanten worden aangebracht en aan de voor- en achterkant moet het bord zonder de nummers worden geplaatst.
  Als er slechts één gevaarlijke stof wordt vervoerd, dan volstaat het om alleen een bord met nummers aan de voor- en achterkant te plaatsen. Meer informatie over de oranje ADR borden.

ADN (European Agreement concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Inland Waterways): Dit is van toepassing op het vervoer van gevaarlijke stoffen over binnenwateren, zoals rivieren en kanalen. Stickers en labels voor ADN zijn vergelijkbaar met die van de ADR etiketten, maar ze kunnen enigszins verschillen in grootte en vorm.

IMDG Code (International Maritime Dangerous Goods Code): De IMDG-code is van toepassing op het vervoer van gevaarlijke stoffen over zee. Het verdrag is opgesteld door de International Maritime Organization (IMO) en is van toepassing op alle schepen die de vlag van een IMO-lidstaat voeren of die in een IMO-lidstaat zijn geregistreerd. IMDG labels zijn verplicht voor alle gevaarlijke goederen die worden vervoerd over zee. Gevaarsetiketten en stickers volgens IMDG hebben ook gestandaardiseerde symbolen en kleuren om de aard van het gevaar aan te geven en komen nagenoeg bijna allemaal overeen met de ARD etiketten.

De plaats waar de etiketten moeten worden aangebracht, staat omschreven in het IMDG-code. IMDG-etiketten zijn een belangrijk onderdeel van de veiligheidsvoorschriften voor het vervoer van gevaarlijke goederen over zee. Ze helpen om ongevallen te voorkomen en om de veiligheid van mensen en het milieu te beschermen.

RID (Regulation concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Rail): RID is van toepassing op het spoorvervoer van gevaarlijke goederen. Het RID-verdrag is een internationaal verdrag dat de veilige behandeling, verpakking, lading, vervoer en overslag van gevaarlijke stoffen over het spoor regelt. Het verdrag is opgesteld door de Internationale Organisatie voor Vervoer per Spoor (UIC) en is van toepassing op alle spoorwegmaatschappijen die lid zijn van de UIC.

De gevaarsetiketten voor RID zijn vergelijkbaar met die van ADR en hebben dezelfde gestandaardiseerde kenmerken. Gevaarlijke stoffen die over het spoor worden vervoerd, moeten worden net als ADR etiketten geëtiketteerd met een pictogram, een tekstbeschrijving van het gevaar en een UN-nummer. Het pictogram is een eenvoudige afbeelding die het type gevaar weergeeft. De tekstbeschrijving van het gevaar is niet verplicht, maar kan meer informatie over het gevaar, zoals de aard van het gevaar, de mogelijke gevolgen van blootstelling aan het gevaar en de maatregelen die moeten worden genomen om het gevaar te voorkomen. Het UN-nummer is een uniek nummer dat het product identificeert. De etiketten moeten worden aangebracht op de verpakkingen van gevaarlijke stoffen en op de voertuigen die gevaarlijke stoffen vervoeren. De plaats waar de etiketten moeten worden aangebracht, staat omschreven in het RID-verdrag.

IATA Dangerous Goods Regulations (International Air Transport Association): Dit zijn de voorschriften voor het vervoer van gevaarlijke goederen per vliegtuig. Gevaarsetiketten volgens IATA hebben vergelijkbare pictogrammen, stickers en kleuren als die van andere transport etiketten, maar er kunnen enkele kleine verschillen zijn om tegemoet te komen aan de specifieke vereisten van luchtvaartmaatschappijen. Een van de verschillen in etiketten met andere regelingen is het gebruikt van etiketten voor het vervoer van (lithium) batterijen. Hiervoor is een aparte richtlijn opgesteld voor het vervoer van batterijen door de lucht, met het gebruik van een eigen labels, met verplichte vermelding van het UN nummer voor het soort batterijen dat vervoerd wordt.